Logo veluws-nieuws.nl


A.Pieck, Sint Elisabeth Gasthuis in Leiden, olieverf 1965
A.Pieck, Sint Elisabeth Gasthuis in Leiden, olieverf 1965 (Foto: Anton Pieck Museum)
Kunst & Cultuur

Stilte van het Sint Elisabeth Gasthuis

  Cultuur

Anton Pieck is vooral bekend door de Efteling en zijn kalendertekeningen en illustraties. Minder bekend is dat hij ook vele olieverven heeft gemaakt. Vaak intieme tafereeltjes, hoekjes waar we gemakkelijk aan voorbij lopen, zoals dit stille hofje van het Sint Elisabeth Gasthuis, in Leiden.

HATTEM - Het huidige gasthuishof is in de strikte zin van het woord geen hofje te noemen; het is niet als zodanig gesticht, hoewel het vele kenmerken daarvan bezit, zoals de aanwezigheid van huisjes rond een binnenhof en een regentenkamer. Het hofje is ontstaan uit het in de late middeleeuwen gestichte gasthuis dat aan de H. Elisabeth van Thüringen gewijd was. In 1428 lieten Jan Dirc Coenenzoon en zijn vrouw Katrijn Tedensdochter een huis met erf naast het Sint Ursulaklooster ombouwen tot een gasthuis 'tot armer ellendigen sieker vrouwen personen behoeft'. In 1429 en 1432 schonken zij nog respectievelijk 2 en 3 morgen land. Om het kerkelijk leven te onderhouden werd een kapel gebouwd in het verlengde van de ziekenzaal. In 1470 werden zij voor het eerst genoemd, de proveniers ofwel kostkopers die zich inkochten in de 'cameren' van het gasthuis. De functie van hofje deed hiermee zijn intrede. Een andere functie van het gasthuis was die van beijaart of baaierd (nachtasiel) voor zwervende vrouwen. Zij konden voor een dag en een nacht (met vrije kost en inwoning) terecht in het gasthuis. De volgende dag moesten zij hun tocht weer voortzetten. Tijdens de economische opbloei in de 17de eeuw werd aan de noordzijde, de oude Vest, een fraaie tweede toegangspoort met zandstenen omlijsting geplaatst met op de sluitsteen de tekst: Poortje Vont Vrouwe Elisabeths Gasthuis 1623. In 1773 werd het gasthuis opgeheven. Echter, de proveniers in hun betrekkelijk nieuwe onderkomens konden er blijven wonen. Een grondige restauratie/renovatie werd ondernomen in de jaren 1969/1970, met inachtneming van de oorspronkelijke plattegrond. Het deed daarna jarenlang dienst als tehuis voor bejaarden. Thans zijn het onderkomens voor palliatieve zorg.

Anton Pieck Museum

Momenteel is in het Anton Pieck Museum de tentoonstelling 'Sprookjes van Grimm' nog te zien. Vanaf begin juni exposeert het museum meer dan 100 nooit eerder vertoonde werken van Pieck. Prachtige reistekeningen van vele Europese landen. Meer info: www.antonpieckmuseum.nl

reageer als eerste