Tussen heuvels en rivier - Steenuil wil bij ons blijven


<p>Een steenuiltje. (Illustratie: Marjolein Menke)</p>

Een steenuiltje. (Illustratie: Marjolein Menke)

(Foto: )

Tussen heuvels en rivier - Steenuil wil bij ons blijven

Alles is overal, is een fascinerende regel in de biologie. De gedachte is, dat organismen zich overal handhaven waar de omstandigheden dat mogelijk maken.

Een van de dieren waarvan wij graag willen dat hij bij ons blijft, is de steenuil.

De steenuil huist graag in deze streek tussen de heuvels van de Veluwe en de IJssel. Het is onze kleinste uil, naar grootte tussen een Vlaamse gaai en een merel in, met de typische lichaamsbouw van een uil. Veel mensen zullen hem kennen, omdat hij zich anders dan andere uilen overdag laat zien, zittend op een paaltje in het open landschap, of in de ochtend-of avondschemering op een dakrand. Het zien van een uil heeft iets bijzonders, uilen weten ons te raken.

Steenuiltjes houden van het boerenland. Net als huismussen en huismuizen volgen ze de mensen, althans de plekken waar mensen wonen, omdat ze daar van oudsher de omstandigheden vinden die ze nodig hebben: een plek om te nestelen, voedsel en veiligheid. Je zou zeggen dat dat huis-tuin-en-keuken-eisen zijn en dat zijn het ook, maar toch vindt de steenuil steeds moeilijker een geschikte leefomgeving.

Dat dat door ons gedrag komt geeft te denken, maar dat brengt gelukkig ook vanzelf de mogelijkheid met zich mee, dat wij daar iets aan kunnen doen. En dat is niet zo moeilijk. Zoals wel vaker moeten we vooral een paar dingen niet doen. We moeten onze omgeving wat minder netjes en steriel maken.

Een ideale plaats voor een nest is voor de steenuil een plekje in een oude schuur, stal, of ander liefst oud, gebouwtje. Oude gebouwen zijn aantrekkelijk om de toegankelijkheid ervan, door scheefliggende of ontbrekende dakpannen, een losse plank, een deur of raampje dat altijd open is. Een plekje binnen kan vervolgens van alles zijn, tussen vergeten rommeltjes, oude strobalen en dergelijke, als het maar donker is en de bescherming van een holte biedt.

Vindt de uil geen plekje in een van onze niet-perfecte gebouwen, dan kan hij zich vestigen in een holte in een boom. Hij is daarbij afhankelijk van door de natuur gevormde ruimten. Die ontstaan in oude hoogstamfruitbomen of, eveneens oude, knotwilgen of andere knotbomen, elzen, essen, populieren. Het nest moet overdekt zijn (droog) en beschutting bieden.

Dan gaat het erom, dat de steenuil voldoende voedsel kan vinden. Hij leeft van verschillende soorten muizen -ook huismuizen- en van wat hij verder kan vinden aan kevers, rupsen en larven, regenwormen, en zelfs af en toe een piepjong vogeltje of konijntje. Muizen vormen echter zijn hoofdmenu. Belangrijk is al met al dat er een gevarieerd aanbod aan muizen en ander voedsel voor de uil is. Op oude boerenerven en hun omgeving was dat ruim voorhanden. Altijd weer gaat het om gevarieerdheid. In een gevarieerde omgeving leeft een diversiteit aan soorten dieren en planten.

Insecten en muizen kunnen hebben hoekjes nodig die met rust worden gelaten, om er hun voedsel te vinden en te nestelen. Leg bijvoorbeeld snoeihout op rillen om onderdak te bieden aan kleine dieren, waaronder muizen. U helpt zo uilen en roofvogels. Plant hagen.

Hoewel gewenst, het planten van hoogstamfruitbomen helpt de steenuil niet snel genoeg aan woonruimte. Wel kunnen we nestkasten plaatsen. Steenuilen vestigen zich gemakkelijk in een nestkast.

De afdeling Epe-Heerde van de KNNV doet al decennia-lang onderzoek naar de steenuil in onze omgeving. Omdat het de uil niet goed ging, wordt nu veel werk gemaakt van het plaatsen van nestkasten. Afgelopen zomer heeft de KNNV vijftien nieuwe -steenmartervrije!- kasten voor steenuilen kunnen laten maken en geplaatst. Gelukkig zijn er toch nog tientallen paren steenuilen op de Oost-Veluwe. Zie voor meer informatie, waaronder een bouwtekening, de site van de vereniging, www.knnv.nl/epe-heerde, ‘activiteiten’, of schrijf de vereniging.

Met ons aller inspanning kunnen we de steenuil zeker vooruit helpen.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden