In de Daendels-zaal van het Voerman Museum Hattem herinnert een authentieke stemkist nog aan de Frans-Bataafse tijd.
In de Daendels-zaal van het Voerman Museum Hattem herinnert een authentieke stemkist nog aan de Frans-Bataafse tijd. (Foto: )
Kunst & Cultuur

Voerman Museum Hattem: Stemmen voor het eerste parlement

Hattem - Het is alweer 222 jaar geleden dat in Nederland voor het eerst een vorm van parlementaire vertegenwoordiging aantrad. Deze Eerste Nationale Vergadering werd in 1796 gevormd, nadat de Nederlandse bevolking naar de stembus was geweest. In de Daendels-zaal van het Voerman Museum Hattem herinnert een authentieke stemkist nog aan de Frans-Bataafse tijd.

Hattem - De Eerste Nationale Vergadering moest voor Nederland een Grondwet opstellen. De stemkist in de Daendels-zaal heeft in Hattem dienstgedaan tijdens deze eerste verkiezingen. Vrijwilliger Bertus van 't Holt merkt op dat het stemmen in 1796 wel anders eraan toe ging dan wij nu gewend zijn. Zo mochten voor deze verkiezingen alleen alle mannen van 20 jaar en ouder naar de stembus. En je kon niet stemmen op een politieke partij, of op iemand van wie jij vond dat die in het parlement moest komen.

Op de website Parlement en Politiek wordt uitgelegd dat het land was onderverdeeld in districten en die weer in zogeheten grondvergaderingen. De kiezer stemde voor een van de grondvergaderingen. Daaruit werd een kiescollege gevormd, dat de 126 leden van de Eerste Nationale Vergadering koos. Deze Vergadering bestond van 1 maart 1796 tot 31 augustus 1797. Het ontwerp voor de nieuwe Grondwet was toen klaar, maar de bevolking wees het ontwerp in een referendum af.

Er werd daarna een Tweede Nationale Vergadering gevormd, die bestond van 1 september 1797 tot 22 januari 1798. Maar het democratisch proces verliep moeizaam, onder meer door de slechte verhoudingen tussen de verschillende politieke stromingen: de 'radicalen', 'conservatieven' en 'gematigden'.

De Hattemer Herman Willem Daendels greep daarom in. Eerste maakte hij op 22 januari 1798 een einde aan de besluiteloosheid en lange debatten van de afgevaardigden en verwijderde een deel van de parlementariërs. Er kwam vervolgens een Constituerende Vergadering' die het ontwerp voor de grondwet aanvaardde en dat op 23 april bij referendum werd goedgekeurd. Deze 'Staatsregeling voor het Bataafse Volk' werd 1 mei 1798 van kracht en is te beschouwen als de eerste Grondwet van Nederland.

Op 12 juni dat jaar trad Daendels weer op, toen hij met steun van de Fransen een einde maakte aan de invloed van de 'radicale' parlementariërs. Ook na een derde staatsgreep in 1801, na het einde van de Franse overheersing in 1813 en menigmaal daarna werd de Grondwet opnieuw aangepast.

Het Voerman Museum Hattem aan de Achterstraat 46-48 in Hattem dankt zijn naam aan de collectie schilderijen van Jan Voerman sr. en Jan Voerman jr. Naast de beeldende kunst bezit het museum ook een historische collectie van de stad Hattem waaronder zeer unieke archeologische vondsten.

www.voermanmuseumhattem.nl

Joop de Haan
Meer berichten

Shopbox