Foto:
Columns

Weergaloze werkdruk

Werkdruk, werkdruk, werkdruk. Een veelbesproken punt in onderwijswereld. Veelal gaat het over administratie. Het maken van plannen voor individuele leerlingen, de complete groep, en als directeur zijn het ook de plannen die voor de scholen ieder jaar weer opnieuw geschreven moeten worden. Leerkrachten worden er simpel van. Staking na staking wordt door de vakbonden geïnitieerd, in de hoop dat er iets gaat gebeuren. Maar wat?

Even terug naar het doel. Waar doen we al deze administratie nu eigenlijk voor? Scholen hebben richting leerlingen de verantwoordelijkheid hun ontwikkeling te volgen. Als de school weet waar de pijnpunten zitten in de ontwikkeling van een leerling, kunnen de lessen daar op aangepast worden. Simpel toch? Nou nee... Het aantal onderdelen alleen al bij rekenen zijn enorm. Het simpele "Jantje vindt plus sommen moeilijk" zit er dus niet meer bij. Het gaat dieper. Gaat het fout als we naar het volgende tiental moeten gaan, kan de leerling de juiste strategie wel hanteren, schrijft Jantje de cijfers eigenlijk wel goed, enzovoort... Om een hiaat écht te verhelpen is dus kennis van de leerlijnen nodig.

Maar is dat dan alles? Nee, natuurlijk niet! Iedere leerling is anders. Dat wil zoveel zeggen als dat één inhoud misschien wel via drie wegen aangeboden moet worden. De ene leerling heeft een stapsgewijze uitleg nodig, de andere heeft behoefte aan visuele ondersteuning, weer een ander heeft iedere dag 'gewoon' even 5 minuten herhaling nodig. Zoveel mensen, zoveel wensen.

Al deze informatie moet in kaart worden gebracht door de leerkracht. Hier gebruikt men dan bijvoorbeeld groepsplannen, leerlingkaarten, groepsoverzichten, dwarsdoorsnedes, ontwikkelingsperspectieven, handelingsplannen....... ga zo maar door, voor. De meest mooie formats worden door scholen, besturen, of in het ergste geval door te goed betaalde externen aangejaagd. In de praktijk houdt het in dat leerkrachten dan twee keer per jaar zwoegen aan een plan dat vervolgens in de kast belandt.

En hier ligt naar mijn idee de kern! Laten we even terug gaan naar het doel: Namelijk het weten waar een leerling zit in zijn of haar ontwikkeling en daar onderwijs op aanpassen. De hierboven benoemde formats behoren te dienen als middelen om dit doel te realiseren. Maar al heel snel trapt men in de valkuil dat het middel een op zichzelf staand doel wordt en het daadwerkelijke doel vergeten of ondergeschikt raakt.

Werkdruk zou verlaagd kunnen worden doordat leerkrachten het juiste doel scherp voor ogen blijven houden. Door zich steeds af te vragen of dat wat ze doen écht helpt om de leerlingen verder te helpen. Soms zal dit betekenen dat we plannen, waar we ons soms door laten leiden, moeten herzien of zelfs wel los moeten laten. Het vraagt kritisch kijken naar je werk én naar de manier waarop je dit zelf uitvoert.

Ik geloof er niet in dat dit 'probleem' ooit helemaal opgelost gaat worden. Maar ik weet wel dat ik werk in de mooiste sector die er is. Ik hoop dat dát weer de boventoon gaat voeren. De prachtige anekdotes, het gevoel dat je krijgt als je weet dat je ze weer iets belangrijks hebt geleerd, de terugkerende leerlingen die laten weten hoe het met ze gaat op de middelbare school of zelfs daarna en samen even touwtje springen. Het onderwijs is fantastisch.

Stefan van der Worp, directeur Basisschool Anne de Vries, Epe

Joop de Haan
Meer berichten