De ambtsketen van de weidemeester, te zien tijdens de expositie 'Sibyl Heijnen en de koeien van de Hoenwaard'.
De ambtsketen van de weidemeester, te zien tijdens de expositie 'Sibyl Heijnen en de koeien van de Hoenwaard'. (Foto: Voerman Museum Hattem)
Kunst & Cultuur

Weidemeester veelzijdige alleskunner

Hattem - De Hoenwaard bij Hattem werd eeuwenlang gebruikt als een gezamenlijke weide waar boeren hun vee konden laten grazen. Maar dat allemaal in goede banen leiden was een hele klus. Een taak die was weggelegd voor de weidemeester.

Tijdens de expositie 'Sibyl Heijnen en de koeien van de Hoenwaard' in het Voerman Museum Hattem wordt uitgebreid stilgestaan bij de rol die de weidemeester in het verleden speelde.

De weidemeester of 'Hoenweertse Bode' was zogezegd opzichter van de weide, een veelzijdige alleskunner en van alle markten thuis. Hij zorgde er onder meer voor dat het vee dat op de weide verbleef werd 'opgebrand'. Het vee moest worden gebrandmerkt zodat de boeren hun eigen dieren konden terugvinden. Dat brandmerken werd door de weidemeester zelf gedaan. Het toegelaten vee bestond overigens voornamelijk uit runderen.

Een andere taak van de weidemeester was dat het weidegeld rechtmatig werd verdeeld onder de veehouders. Dit was het geld van de opbrengsten uit de Hoenwaard. Ook zag hij erop toe dat er geen vee graasde dat niet in de Hoenwaard mocht zijn.

En hij moest ervoor zorgen dat geschillen werden opgelost, dat er tijdig gemaaid werd, dat de sloten vrijgehouden werden en dat de afrastering in orde was. Op de Hoenwaard-tentoonstelling is overigens de echte ambtsketen van de weidemeester te bekijken, gemaakt door een zilversmid.

Nou hoefde de weidemeester niet alles in zijn eentje te doen. Hij werd onder meer geholpen door de zogeheten 'aandrijver', die woonde en werkte in de aandrijverswoning op de Hoenwaard. Deze aandrijver verrichtte vooral onderhoudswerkzaamheden.

De koeien stonden in de winter op stal binnen de stadsmuren van Hattem. Ook het gebouw waar nu het Voerman Museum Hattem is gevestigd, was ooit een zogenaamde stadsboerderij. De koeien waren ondergebracht in de ruimte waar nu de werken van Jo Koster worden tentoongesteld.

Elk jaar werd in het voorjaar het vee naar de Hoenwaard gedreven, vaak was dat rond 1 mei. En dat was een feestelijk moment in de stad. Het vee moest dan voor 10 november weer terug naar de stallen.

De expositie 'Sibyl Heijnen en de koeien van de Hoenwaard' is nog tot en met zondag 27 oktober te bezoeken.

Het Voerman Museum Hattem dankt zijn naam aan de collectie schilderijen van Jan Voerman sr. en Jan Voerman jr. Naast de beeldende kunst bezit het museum ook een historische collectie van de stad Hattem waaronder zeer unieke archeologische vondsten. Zoals de 4000 jaar oude Veluwse klokbekers.

Adres: Achterstraat 46-48, tel. 038-444 28 97

www.voermanmuseumhattem.nl

Joop de Haan
Meer berichten