'Vroegste voorjaarslicht', uitsnede, olieverf op linnen, door Marjolein Menke.
'Vroegste voorjaarslicht', uitsnede, olieverf op linnen, door Marjolein Menke. (Foto: )
Tussen heuvels en rivier

Tussen heuvels en rivier - Lieverkoekjes

In de vier weken die sinds het vorige stukje in deze rubriek voorbij zijn gegaan is het eerste stukje van het voorjaar al voorbij. Toverhazelaars en eerste voorjaarbolletjes zijn uitgebloeid en je zou bijna vergeten dat vrijwel alles nog beginnen moet.

Vaak gaat het gesprek over het te vroege van alles in de natuur. Dat is te begrijpen, er valt niet veel in te brengen tegen de gedachte dat ‘de natuur van slag is’. Toch kun je ook anders kijken dan vanuit bezorgdheid, ook als die terecht is. De natuur is betrouwbaar, ze is genereus en duidelijk en er valt onzegbaar veel van haar te leren.

Toen we hier, in de eerste nieuwe Tussen heuvels en rivier, schreven, dat de natuur overal is, reageerde een lezer met het toesturen van een link naar een voordracht waar een interessante visie uit spreekt, zie www.ted.com/talks/emma_marris_nature_is_everywhere_we_just_need_to_learn_to_see_it. Een van de dingen waar aandacht voor wordt gevraagd, is het feit dat wij van ‘natuur’ een te beperkt begrip hebben gemaakt. Natuur behelst oneindig veel meer dan wat natuurgebieden te bieden hebben. Natuur is overal waar je haar niet verstoort.

En welbeschouwd is er vaak heel veel menselijk ingrijpen voorafgegaan aan wat ons als natuur gepresenteerd wordt. Menselijk ingrijpen en natuur hoeven niet strijdig met elkaar te zijn. Flora en fauna in Nederland schijnen het rijkst geweest te zijn in het begin van de twintigste eeuw, toen de kleinschalige agrarische activiteiten en de natuur elkaar tot nut waren. Wat er sinds die tijd ook veranderd is, natuurlijke processen zijn dat niet. Op alle denkbare terreinen is het zo woelig als het voorjaar.

De onrust die overal heerst, nogmaals, is begrijpelijk en terecht. Toch is er iets dat helpt. Het is eenvoudig. En het begint met de constatering dat de natuur geen lieverkoekjes bakt.

Voor grote bosbezitters, ook in onze eigen omgeving, is de achteruitgang van de natuur op hun eigen terrein de grote drijfveer om te werken aan een bos dat werkelijk weerbaar is. Bomen, planten en dieren kun je niet om de tuin leiden. Alleen een evenwichtig bos, waar flora en fauna zich tot een hecht ecologisch verband kunnen ontwikkelen, kan tegenslagen aan.

Waren onze Veluwse bossen aanvankelijk monoculturen, bestemd om hout te oogsten, nu wordt gewerkt vanuit een geheel nieuw uitgangspunt. Diversiteit, in soorten en in leeftijden -van inheemse bomen- staat daarbij centraal. De gevarieerde begroeiing moet vervolgens vanzelf tot een gevarieerde bewoning leiden door dieren.

Omdat het bos ook moet dienen als houtleverancier en omdat de tijd dringt is het niet mogelijk het bos zichzelf te laten veranderen, volgens de eigen wetten van de natuur. Het gaat hier dus opnieuw om menselijk ingrijpen, maar nu wel met de regels van de natuur als uitgangspunt.
In het klein doen zich dezelfde verschijnselen voor als in het groot. Ook in onze tuin gaat alles beter als planten en dieren het samen goed hebben. Zelfs in bakken kun je hetzelfde bereiken, op kleinere schaal.

Belangrijk voor een goed-functionerende tuin is het, (ook) inheemse plantensoorten te kiezen. Planten die hier thuishoren zijn sneller tevreden, ze vragen niet om ingewikkelde kunstgrepen en ze zijn herkenbaar voor de insecten die hier leven.

Inheemse planten doen het goed op iedere redelijke tuingrond. Zeker als u gedurende de winter oude planten hebt laten staan en blad hebt laten liggen zal de bodem al gauw goed genoeg voor ze zijn, hoogstens voegt uw nog wat compost toe. Wilde planten hebben vaak ten onrechte de naam, weinig spectaculair te zijn. Ze hebben hun eigen schoonheid en ze trekken enorm veel vlinders. Een paar dankbare soorten om mee te beginnen zijn bijvoorbeeld: wilde marjolein, muskus- en groot kaasjeskruid, ruig klokje, alle vaste planten. Deze soorten kunnen tegen een stootje, zelfs als snijbloem.

Vereniging Milieuzorg Epe

 milieuzorgepe@gmail.com 

Joop de Haan
Meer berichten